Notarialne wspomnienia z Bułgarii

Uprzejmie informuję, iż na łamach Nowego Przeglądu Notarialnego Nr 1 (90) 2023 (s. 59 i n.) został opublikowany artykuł pod tytułem: „Notarialne wspomnienia z Bułgarii”. Opracowanie jest moją relacją z procedury przygotowywania i zawierania aktu notarialnego sprzedaży lokalu mieszkalnego w bułgarskiej kancelarii notarialnej. Osoby zaineresowane tą tematyką serdecznie zapraszam do lektury.

dr Igor Baranowski- notariusz w Legionowie

Kwoty wolne od podatku

Od 1 lipca 2023 roku obowiązują nowe kwoty wolne od podatku w zakresie opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

– 36.120,00 złotych – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej,

– 27.090,00 złotych – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej,

– 5.733,00 złotych – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się z kolei:

– do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów,

– do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych,

– do grupy III – innych nabywców.

dr Igor Baranowski- notariusz w Legionowie

Nowe prawo – fundacja rodzinna oraz zrzeczenie się prawa do zachowku

Dnia 22 maja 2023 roku weszła w życie ustawa o fundacji rodzinnej, która ma pozwolić firmom rodzinnym na stabilną działalność po śmierci właściciela lub po jego przejściu na emeryturę. Ustawa wprowadza zupełnie nowe rozwiązanie. Nowe przepisy regulują kwestię organizacji i funkcjonowania fundacji rodzinnej, w tym prawa i obowiązki jej fundatora oraz beneficjentów. Fundatorem może być osoba fizyczna, która przekaże fundacji rodzinnej określone aktywa. Fundacja będzie ustanawiana w formie aktu notarialnego i będzie spełniać określone świadczenia na rzecz beneficjenta, czyli m.in. przenosić na niego składniki majątkowe.

Ustawa wprowadza też zmiany w Kodeksie cywilnym. W szczególności przesądzona została możliwość zrzeczenia się prawa do zachowku (w całości i w części) oraz wprowadzono możliwość rozłożenia na raty, odroczenia terminu płatności, a nawet obniżenia wysokości zachowku (vide gazetaprawna.pl 22.05.2023).

dr Igor Baranowski- notariusz w Legionowie

Nowelizacja ustawy o lasach

Zgodnie z mającym obowiązywać od dnia 12 maja 2023 roku przepisem art. 37a ust. 1a ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach (tekst jedn. w Dz.U. z 2022 r. poz. 672), okoliczności, o których mowa w art. 37 a ust. 1 pkt 3 tej ustawy (m.in. fakt objęcia danej nieruchomości uproszczonym planem urządzenia lasu) mogą być ustalone na podstawie oświadczenia sprzedającego złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przy czym notariusz sporządzający umowę sprzedaży poucza o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia i zamieszcza o tym wzmiankę w akcie notarialnym.

Powyższe może sugerować, że obecnie nie będzie już konieczne uzyskiwanie stosownego zaświadczenia wydawanego przez starostę właściwego powiatu.

Jednakże jak słusznie zauważa Krajowa Rada Notarialna w piśmie z dnia 08 maja 2023 roku w powyższym zakresie należy zachować szczególną ostrożności, gdyż sama możliwość złożenia oświadczenia nie wyklucza możliwości uzyskania przez zbywcę gruntu zaświadczenia właściwego organu administracji, potwierdzającego tego typu okoliczności. Opieranie się zaś jedynie na oświadczeniu zbywającego jest znacząco ryzykowne, gdyż właściciel sprzedawanego terenu najczęściej nie ma wiedzy o tym, czy grunt objęty jest uproszczonym planem urządzenia.

dr Igor Baranowski- notariusz w Legionowie

Zbycie pomieszczenia przynależnego do lokalu

W praktyce notarialnej pojawił się problem możliwości zbycia pomieszczenia przynależnego do lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość na rzecz właściciela innego lokalu wyodrębnionego w ramach tej samej nieruchomości. W szczególności kwestia dotyczyła tego, czy na powyższą czynność – o ile jest ona w ogóle możliwa – muszą wyrazić zgodę właściciele lokali znajdujących się w tym samym budynku (budynkach) w ramach wspólnoty mieszkaniowej, a jeżeli tak, to czy wszyscy, czy też jedynie ich większość w formie uchwały powziętej zgodnie z przepisem art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (tekst jedn. w Dz.U. z 2021 r. poz. 1048)?

Powyższe zagadnienie zostało rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 listopada 2018 roku, III CZP 52/18. Sąd przyjął, że dopuszczalne jest zbycie pomieszczenia przynależnego do lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość wraz z odpowiednim udziałem w nieruchomości wspólnej w celu przyłączenia tego pomieszczenia do innego lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość i położonego w granicach tej samej wspólnoty mieszkaniowej, przy czym do dokonania w ten sposób podziału prawnego lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość wymagana jest zgoda właścicieli lokali wyrażona w formie uchwały, o której stanowi art. 22 ust. 4 ustawy o własności lokali. Z uzasadnienia uchwały wynika jednak, że taka zgoda nie jest natomiast konieczna, w przypadku odłączenia od samodzielnego lokalu, ale niewyodrębnionego, pomieszczenia przynależnego i przyłączenia go do innego lokalu stanowiącego już odrębną nieruchomość, chyba że podział ten wymaga przeprowadzenia robót budowlanych w elementach nieruchomości wspólnej. Art. 22 ust. 4 powołanej wyżej ustawy ma zastosowanie, gdy dochodzi do połączenie lokali stanowiących odrębne nieruchomości w jedną nieruchomość lokalową. Co bardzo istotne, Sąd Najwyższy stwierdził, że wpis przeniesienia własności pomieszczenia przynależnego w księdze wieczystej prowadzonej dla lokalu, do którego nastąpiło przyłączenie tego pomieszczenia nie ma charakteru konstytutywnego, skoro przyłączenie nastąpiło do lokalu, który jest już nieruchomością lokalową. Wpis konstytutywny dotyczy ustanowienia odrębnej własności lokalu, zaś zbywane pomieszczenia przynależne nie prowadzi do likwidacji lokalu, z którego jest odłączane, lecz jego zbycie ma na celu przyłączenie go do lokalu, który również stanowi już odrębną nieruchomość, a zatem nie dochodzi do powstania nowego lokalu.

dr Igor Baranowski- notariusz w Legionowie

Elektroniczne wypisy aktów notarialnych

Do końca lutego 2023 roku notariusze byli zobowiązani do przesyłania właściwym urzędom skarbowym tradycyjnych (papierowych) odpisów sporządzonych przez siebie w określonych sprawach aktów notarialnych. Powyższe ulega zmianie z dniem 1 marca 2023 roku. Od tej daty przedmiotowe dokumenty będą przesyłane w formie elektronicznej, celem przekazania ich szefowi Krajowej Administracji Skarbowej. Docelowo dokumenty będą przechowywane w Centralnym Repozytorium Wypisów Aktów Notarialnych, w którym znajdować się będą przez 5 lat, liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym zostały tam zamieszczone, co ma związek z przedawnieniem zobowiązań podatkowych.

dr Igor Baranowski- notariusz w Legionowie

Notarialny nakaz zapłaty nadal w grze?

Jak już informowaliśmy, Sejm odrzucił projekt nowelizacji Prawa o notariacie, który przewidywał rozszerzenie kompetencji rejentów o możliwość dokonywania wpisów w księgach wieczystych oraz wydawania nakazów zapłaty. Jednakże projekt ma wrócić, ale jako poselski, a zapowiedzi wiceszefa MS Marcina Warchoła wynika, że Sejm miałby się nim zająć już w styczniu 2023 roku (vide www.prawo.pl/prawnicy-sady/notarialny-nakaz-zaplaty-wpis-do-ksiag-wieczystych-nowy-projekt,518831.html).

dr Igor Baranowski- notariusz w Legionowie

Rejent nie wpisze hipoteki i nie wyda nakazu zapłaty

Sejm odrzucił kontrowersyjny projekt nowelizacji Prawa o notariacie. Przewidywał on rozszerzenie kompetencji rejentów o możliwość dokonywania wpisów w księgach wieczystych oraz wydawania nakazów zapłaty, jednak z drugiej strony zaostrzał zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej. Chodziło o regulacje dotyczące automatycznego zawieszenia notariusza decyzją ministra sprawiedliwości, w przypadku gdy usłyszał prokuratorskie zarzuty. Sejm poparł wniosek opozycji o odrzucenie ustawy. Możliwość dokonywania wpisów w księgach wieczystych miała spowodować przyspieszenie tych czynności, co pozwoliłoby uniknąć kosztów ubezpieczenia pomostowego. Z kolei notarialne nakazy zapłaty, które w sprawach niespornych mieliby wydawać notariusze, miały odciążyć sądy i przyspieszyć dochodzenie roszczeń (vide serwisy.gazetaprawna.pl 05.12.2022).

dr Igor Baranowski- notariusz w Legionowie

Dzień Otwarty Notariatu

Uprzejmie informujemy, że dnia 26 listopada 2022 roku będzie miała miejsce 13 edycja Dnia Otwartego Notariatu, której hasło brzmi: „Porozmawiaj z notariuszem, jak ochronić majątek rodziny i firmy w czasie kryzysu”. Niezmiennie od 2010 roku akcja służy edukacji prawnej, ale także promowaniu czynności notarialnych, informowaniu o funkcji i roli notariuszy i notariatu. Dzień Otwarty Notariatu to najważniejsza inicjatywa społeczna samorządu notarialnego realizowana przez Krajową Radę Notarialną oraz 11 rad izb notarialnych. Nadrzędnym celem przedsięwzięcia jest edukowanie społeczeństwa w tych obszarach prawa, które leżą w kompetencjach notariuszy, jak również informowanie o rodzajach umów i czynnościach notarialnych, które będą odpowiednie dla realizacji zakładanych celów (vide www.porozmawiajznotariuszem.pl).

dr Igor Baranowski- notariusz w Legionowie

Rejent wpisze hipotekę i wyda nakaz zapłaty

Rząd przyjął projekt opracowany w Ministerstwie Sprawiedliwości, zgodnie z którym ma zostać usprawniona procedura dokonywania wpisów hipotek oraz wydawania nakazów zapłaty. Projekt zakłada, że notariusze mogliby dokonywać wpisów w księgach wieczystych, które wiązałyby się z zakładaniem nowych ksiąg wieczystych poprzez wyodrębnienie nieruchomości lokalowej, gdy zbywcą jest przedsiębiorca oraz wpisu hipoteki. Warunkiem wdrożenia proponowanych zmian byłoby powierzenie notariuszom uprawnień umożliwiających im podłączenie się do systemu teleinformatycznego jako użytkownikom. Uprawnieninie do dokonywania wpisów będzie przysługiwało jedynie notariuszom spełniającym określone ustawą wymagania, między innymi  legitymującym się 3-letnim okresem nienagannego prowadzenia kancelarii. Ustawa ma wejść w życie 12 miesięcy od ogłoszenia. Zgodnie z projektem notariusze zyskają także nowe kompetencje do wydawania notarialnych nakazów zapłaty. Jednocześnie podnosi się wymogi zawodowe dla tej grupy, bo notariuszem będzie mogła zostać osoba, która ukończy 28 lat. Obecnie można nim zostać w wieku 26 lat (vide biznes.interia.pl 03.10.2022).

dr Igor Baranowski- notariusz w Legionowie